Lolipoplarla Çevrili Bir Top: Influenza

Grip her yıl milyonlarca insanın hayatını olumsuz etkiliyor. Her yıl yeniden uygulanmak zorunda olan tedaviler yüzünden korunma bir hayli güçleşiyor. Ama tek seferlik bir tedavi artık çok yakın.

Halsizlik, burun akıntısı, baş ağrısı, ateş… Bu semptomların- özellikle de bu mevsimde- neredeyse herkeste çağrıştırdığı tek bir olgu var: Grip.

Birçoğumuz bu semptomları pek de önemsemiyoruz ama grip her yıl yaklaşık 500.000 kişiyi öldürebilen ölümcül bir tehdit olarak karşımıza çıkıyor.

Aşının gerekliliği, tartışması en yoğun günlerini yaşarken New England Journal of Medicine’ da yayınlanan bir araştırma yıllara göre grip aşısı verimliliğini ortaya koyuyor.  Araştırmaya göre 2015-2016’da Amerika’da aşılanan insanların yarısı, 2014-2015’te ise sadece %19’u korunabilmiş.

1

Araştırmacılar uzun zamandır daha güçlü ve daha uzun süre etkili olabilecek bir aşı geliştirmek için çalışıyorlar. Ancak kızamık, kabakulak gibi virüslerin aksine influenza virüsü çok değişken bir yapıya sahip olduğu için immün sisteme tanınmadan vücudu kolayca enfekte edebiliyor. Bunun üzerine araştırmacılar aşılama için virüsün yıllarca aynı kalan parçalarını hedef alan yeni bir strateji geliştirdiler.

2

Araştırmacılar influenza virüsünü lolipoplar saplanmış bir top olarak tasvir ediyor. Topun içinde virüsün kendini kopyalaması için gerekli olan RNA’lar mevcut. Topa saplanmış lolipoplar ise hemaglutinin ve nöraminidaz proteinlerini temsil ediyor. 18 çeşit hemaglutinin ve 11 çeşit nöraminidaz proteini var ve her virüs bu proteinlerin kombinasyonuna göre adlandırılır: H5N1,H3N7…  Dolaşımdaki güncel virüs türleri ise: H1N1 ve H3N2’dir.

Hemaglutinin görevi enfeksiyonun başlaması için insan hücrelerine bağlanmak, nöraminidaz ise daha çok enfeksiyon oluştuktan sonra virüsün yayılmasından sorumludur. Virüsün yüzeyinde bulunan bu proteinler her yıl değişim göstererek immün sistemden kaçabiliyor. Ama bazı yıllardaki değişimler çok büyük oluyor ve böylelikle virüs daha yabancı ve daha tehlikeli bir hale gelebiliyor. Örneğin 1918 salgınında böyle bir değişim sonucunda tahmini olarak 50 milyon kişi, 2009’daki “domuz gribinde” ise 200 bin kişi hayatını kaybetti.

3

İmmün sistemimiz hemaglutininin baş kısmına yüksek afinite gösterir ve antikorları ona göre üretir. Ama baş kısmı oldukça değişken olduğu için antikorlar ertesi yıl etkinliğini kaybediyor.

2009’daki felakette araştırmacılar fark etti ki domuz gribi olan kişilerin virüse karşı ürettiği antikorlar hemaglutinin sapını hedef alıyor. Daha önemlisi bu antikorlar 2 farklı virüse karşı etkinlik gösterdi. Araştırmacılar hemaglutinin sapının daha kapsayıcı bir hedef olabileceğini düşündüler ve vücudumuzun hemaglutininin sapına tepki vermesini sağlayacak aşı çalışmaları yapmaya başladılar.

Geleneksel aşı tekniğinde hedef hemaglutininin baş kısmıdır ve baş değiştikçe aşı geçerliliğini kaybeder.

4

Yeni yaklaşıma göre ise immün sistemin, antikorları daha stabil olan sap kısmına özgü üretmesi sağlanır. Böylelikle baş kısmı değişse bile aşı geçerliliğini korumuş olur.

5

Ancak bu o kadar da kolay değil çünkü immün sistemimiz hemaglutininin baş kısmına özgü antikor üretme eğilimindedir. Baş kısmı olduğu sürece vücudumuz ona göre antikor üretir. Peki başsız bir hemaglutinin üretilebilir mi? Bu da o kadar kolay değil çünkü başsız hemaglutinin dağılma eğilimi gösteriyor.

Ancak 2015 yılında NIAID araştırmacıları başsız hemaglutinin üretmeyi başardı. Nature Medicine’da yayınlanan makaleye göre aşılanan fareler ve kuşlar ‘H5N1 kuş gribinden’ korundu, aşılanmayanlar ise öldü.

Bu ilerlemelere rağmen sap kısmına spesifik aşıların işe yarayıp yaramayacağı şu an için bilinmiyor çünkü henüz insanlar üzerinde denenmedi.

 

Referanslar:

  1. Hadi M Yassine, Jeffrey C Boyington, Patrick M McTamney, Chih-Jen Wei, Masaru Kanekiyo,  Wing-Pui Kong, John R Gallagher, Lingshu Wang, Yi Zhang, M Gordon Joyce, Daniel Lingwood,  Syed M Moin, Hanne Andersen, Yoshinobu Okuno, Srinivas S Rao, Audrey K Harris, Peter D Kwong,  John R Mascola, Gary J Nabel & Barney S Graham. Hemagglutinin-Stem Nanoparticles Generate Heterosubtypic İnfluenza Protection. Nature Medicine 2015. DOI: 10.1038/nm.3927
  2. Michael L. Jackson, Ph.D., Jessie R. Chung, M.P.H., Lisa A. Jackson, M.D., C. Hallie Phillips, M.Ed., Joyce Benoit, B.S.N., Arnold S. Monto, M.D., Emily T. Martin, Ph.D., Edward A. Belongia, M.D., Huong Q. McLean, Ph.D., Manjusha Gaglani, M.D., Kempapura Murthy, M.P.H., Richard Zimmerman, M.D., Mary P. Nowalk, Ph.D., Alicia M. Fry, M.D., and Brendan Flannery, Ph.D. Influenza Vaccine Effectiveness in the United States during the 2015–2016 Season. New England of Journal Medicine 2017. DOI: 10.1056/NEJMoa1700153

Düzenleyen: Şahabettin Kalı

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

Create a website or blog at WordPress.com

Up ↑

%d bloggers like this: